درخواست برای دخالت مراجع تقلید: کجاست یاری کننده ای ؟

یلدا آراسته

شبکه جنبش راه سبز(جرس): همزمان با نزدیک شدن 22 بهمن ، مهدی کروبی دبیرکل حزب اعتماد ملی و از سران جنبش سبز بار دیگر بعد از جریانات 22 خرداد در بیانیه ای ضمن دعوت از مردم برای شرکت در راهپیمایی 22 بهمن دست استمداد به سوی مراجع تقلید و علمای اعلام دراز کرد و گفت :" من از مراجع بزرگ تقلید و علمای اعلام و حوزه های علمیه و تمام رجال و شخصیت های معتبر اجتماعی، سیاسی و فرهنگی و نیز از عقلای بزرگ قم از سر دلسوزی درخواست می کنم تا دیر نشده به دور از مشاجرات لفظی بی حاصل، با ارائه طرح های واقع بینانه به داد اسلام و مردم برسند. مراجع معزز میدانند که آنچه امروز بر این کشور و مردم می گذرد، چه بخواهیم و چه نخواهیم، به نام اسلام و تشیع و روحانیت است. بنابراین هر کس به اندازه توانش باید از آبروی اسلام و حقوق مردم دفاع کند." این چندمین بار پس از ناآرامی های پس از انتخابات است که رهبران سیاسی طلب کمک از علمای قم برای برون رفت از وضعیت موجود را دارند .

در خواستی که همواره با سکوت آنها مواجه نشده است اما هنوز نتیجه ای نداده است .

مردان مشروعیت

تاریخ ایران همواره با نام مراجع تقلید همراه بوده است ،چه آنگاه که اندرونی ناصرالدین شاه قلیان ها را به حکم میرزای شیرازی شکستند و تنباکو تحریم شد ،چه آنگاه که محمد رضا شاه پهلوی برای مشروعیت بخشیدن به حکومتش آیت الله بروجردی را حرمت می نهاد .دولت ها در ایران برای مشروعیت خود نیازمند تائید مراجع بودند .قم همواره مرکز سیاست گذاری های بزرگی بوده است و چه بسیار مشکلاتی که توسط مراجع در این سالها رفع شده است .از این رو است که بعد از انتخابات خاتمی ،موسوی و کروبی در نامه ای سرگشاده به مراجع خواستار دخالت آنها در این امر شدند. در این نامه که در 3 مراد ماه منشر شد ضمن تشریح اتفاقات نسبت به موج دستگیری ها و شکنجه ها در کشور ابراز نگرانی کردند و خواستار پایان دادن به این وضعیت شدند آنها در این نامه آوردند : تنها راه برون رفت از این وضعیت، اقدام قاطع و شفاف نسبت به توقف فرایند امنیتی ساختن فضای پس از انتخابات، کوتاه کردن دست عوامل غیرمسئول، آزادی تمامی بازداشت‌شدگان و بازگرداندن روند رسیدگی به اتهامات به مجاری قانونی است. از شما مراجع عظام تقلید به عنوان مرجع و ملجأ ملت شریف ایران می‌خواهیم که پیامدهای زیانبار اتخاذ شیوه‌های قانون‌گریزانه را به دستگاه‌های ذیربط خاطرنشان ساخته و آنان را نسبت به اشاعة بیدادگری در نظام جمهوری اسلامی برحذر دارید. این نامه هرچند نخستین واکنش رسمی آنان بود اما پیش از آن هم همواره خبر هایی از دیدار سران جنبش سبز با علمای قم به گوش می رسید .

به دنبال این درخواست های رسمی و غیر رسمی سران سیاسی ،نخبگان و دانشگاهیان بود که برخی از علمای قم موضع خود را به شکل شفاف اعلام کردند.

پدر معنوی

سالهای سکوت آیت الله منتظری در قبال حوادث، بعد از انتخابات شکسته شد .وی در پاسخ به نامه سران جنبش سبز شیوه برخورد دولت را محکوم کرد و در پاسخ خود آورد :ً عزیزانى که اکنون در زندان ها اسیر هستند و از آنان با زور و شکنجه اعتراف و مصاحبه مى‎گیرند و هر روز جنازه یکى از‏ ‏آن عزیزان را به خانواده ها تحویل مى‎دهند چه گناهى کرده اند؟ جز این که به تخلفات عدیده و تقلب در انتخابات به طور‏ ‏مسالمت آمیز و آرام اعتراض داشتند و خواستار احقاق حقوق از دست رفته خود بودند؟"

وی همچنین به شیوه اعتراف گیر ی دولت انتقاد کرد و گفت :" این گونه اعترافات هیچ مبناى شرعى و قانونى ندارد"

پس از آن بارها و بارها تا پیش از مرگش بر موضعش پافشاری کرد و همو بود که روز تشییع حنازه اش در قم یکی از بزرگترین تجمع سبز ها شکل گرفت .

رانده شده

پیش از آیت الله منتظری اما این آیت الله یوسف صانعی بود که در برابر این حوادث به سختی موضع گرفت . او تیر ماه و به دنبال پخش دادگاه معترضان اعلام کرد که توجه به اعترافات این دادگاه مخالفت آشکار بآ قرآن است. وی در بیانیه خود به شدت از وضعیت موجود انتقاد کرد و گفت : ً آیا سزاوار بود که پاسخ انتقاد و اعتراض آنها را چنین بدهیم و ناخواسته ایجاد بحران نماییم و تمام آن اعترض ها را به دول خارجی نسبت داده و بی اعتنا به سرنوشت محتوم تمام مستبدان و ظالمان، آنها را وابسته به دنیای غرب بدانیم؟"

اما نکته مهم اینجا بود که آیت الله صانعی برای این برخوردها حکم شرعی داد وآنها را معصیت کبیره دانست .

پس از این اظهار نظرها فیلمی از کلاس درس او در اینترنت منتشر شد که سخنان وی در مخالفت آشکار با احمدی نژاد بود .سوء برداشت از سخنان این فیلم باعث شد تا برای نخستین بار در تاریخ حکومت جمهوری اسلامی دفتر حقوقی ریاست جمهوری علیه یک مرجع تقلید شکواییه نامه ای تنظیم کند .

چندی پیش نیز جامعه مدرسین حوزه علمیه قم اعلام کرد او فاقد ملاک های لازم برای مرجعیت است .

این نخستین بار بود که جامعه مدرسین، مستقیما با نام بردن از شخص آیت الله صانعی او را فاقد شرایط لازم برای احراز مرجعیت دانسته است.

مرجع منتقد

آیت الله صافی گلپایگانی نیز از دیگر مراجعی بود که پس از انتخابات موضع گیری کرد . هرچند که وی قبل از انتخابات در بیانیه ای اعلام کرد که نام هیچ شخصی را به عنوان کاندید مورد نظر اعلام نمی کند اما دفتر وی پس از جریانات خردادماه و به دنبال انتشار حمایت ایشان از احمدی نژاد بیانیه ای صادر کرد و اعلام کرد که مواضع ایشان همان است که قبلا بود و از کاندیدای خاصی حمایت نمی کنند.

پیش از این نیز یک بار دیگر و به دنبال پخش خبری در برنامه بیست و سی صدا وسیما مبنی بر اعتراض ایشان به فیلم تبلیغاتی میر حسین موسوی دفتر آیت الله صافی تکذیبیه ای منتشر کرد که در آن از عملکرد صدا وسیما صراحتا انتقاد.

آیت الله صافی در خصوص حوادث بعد از انتخابات هم با شورای نگهبان دیدار داشت. هرچند بخشی از این دیدار محرمانه بود اما آن بخش که در وب سایت رسمی ایشان منتشر شد نشان دهنده انتقاد وی به عملکرد شورای نگهبان بود .وی ضمن اظهار تاسف از حوادث پس از انتخابات گفت : ما بايد از همان ابتداي كاري مي‌كرديم كه جلوي اين مطالب گرفته مي‌شد؛ مواضع و سخنراني‌ها و اظهارنظرها را تعديل مي‌كرديم و به هر حال الان بايد با صفا و صميميت و رأفت و مهرباني مطلب را خاتمه دهيم. همه بايد با احترام به قانون و عرف جامعه دست به دست هم داده و به بهترين وجه ممكن رفع مشكل كنيم و عقلاي قوم و بزرگان كشور و انقلاب بايد در اين مقطع حساس، با درايت كامل اين نزاع‌ها و خصومت‌ها را رفع نمايند. نبايد اختلاف سليقه‌ها موجب تضعيف اصل نظام گردد.

سکوت پس از جنجال

پس از آنکه احمدی نژاد اعلام کرد که خبر "هاله نور" کذب است دفتر آیت الله جوادی آملی شماره ای در اختیار مردم قرار داد تا با تماس با آن از صحت وسقم خبر آگاه شوند .احمدی نژاد در دیداری با آیت الله آملی "هاله نور " را مطرح کرده بود. .بعد از نا آرامی های خرداد ماه اما آیت الله جوادی آملی به تشویق همگان برای پایا ن دادن به جدالها بسنده کرد .پس از استفاده از سخنان ااو در یکی از مجالس درس وی دفتر آیت الله جوادی آملی در بیانیه ای اعلام کرد که صحبت های او جنبه سیاسی نداشته است .

او در این جلسه گفته بود: ً ارتباط با بیگانگان مرض سیاسی است و افرادی که با بیگانگان و رادیوهای خارجی ارتباط دارند و مرتب تلفن می زنند از لحاظ فقهی مرتکب فعل حرام و از نگاه اخلاق دچار یک مرض روحی شده اند که توسط فن اخلاق باید حل شود.ً

ششم آذر ماه وی از امامت جمعه قم استعفا داد و هرچند که گفته می شد این تصمیم پس از سخنان وی مبنی بر ناپاک بودن شرایط است اما مشکلات جسمانی دلیل کناره گیری او از امامت جمعه مطرح شد.

ایت الله جوادی آملی همچنین در خصوص رد مرجعیت آیت الله صانعی به اعلام این خبر بسنده کرد که سا لهاست در جامعه مدرسین حضور ندارد.

شیخ آرام

بعد از حوادث انتخابات اما همواره آیت الله مکارم همه را به آرامش و یافتن را ه حلی برای برون رفت از شرایط موجود فراخواند و او خواستار پایان دادن به وضعیت موجود و مشخص شدن وضعیت زندانیان شد .

مکارم شیرازی در این ماه ها همواره کوشیده است تا اختلافات میان سران نظام را پایان دهد.

وی اخیرا اعلام کرده است که که نگاه کردن به سایت های خبری خارجی برای "توده مردم مسلما اشکال دارد" و "شرعا و قطعا" جایز نیست.

تمام مخالفان

در این میان مراجعی هم بودند که به سختی با سران جنبش سبز محالفت کردند .از جمله آنها آیت الله نوری همدانی بود وی پس از انتخابات صحت آن را تائید کرد و معترضان را عاملان فتنه دانست .او در بیانیه ای با طرح 4 سوال به شدت عملکرد سران جنبش سبز را مورد انتفاد قرار داد.

ایت الله محمد یزدی ،آیت الله جنتی و آیت الله مصباح از دیگر چهره هایی اند که منتقد سران جنبش سبز هستند و اعتراضات بعد از انتخابات را فتنه گری می داند .

پس از کشتارها و نا آرامی های عاشورا بیم آن می رود که بار دیگر آنچه در عاشورا گذشت تکرار شود .در این میان سران جنبش سبز شاید تنها راه برون رفت را دخالت و اظهار نظر صریح مراجع می دانند .

این بار و در آستانه یکی از بزرگترین تجمعات مردمی در ایران سران جنبش سبز خواستار آن هستند که مراجع با اظهار نظر از به وجود آمدن فجایعی بزرگ جلوگیری کنند .

باید دید این بار علمای اعلام خواهند توانست بیانیه ای پیش از بروز یک فاجعه صادر کنند ؟و در غیاب پدر معنوی جنبش سبز، چه کسانی این بار یاری سران جنبش سبزرا لبیک خواهند گفت .